در حال بارگذاری ...

روز بزرگداشت نظامی گنجوی گرامی باد

آشنایی با حکیم نظامی گنجوی

 

حکیم جمال الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامى گنجه اى (گنجوى) از استادان بزرگ سخن و از ارکان شعر فارسى است. مولد او را همهٔ تذکره نویسان گنجه دانسته اند و او که خود نیز در اشعار نسبت خود را به گنجه تصریح کرده است ، همهٔ عمر را در آن گذرانید.

حکیم جمال الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامى گنجه اى (گنجوى) از استادان بزرگ سخن و از ارکان شعر فارسى است. مولد او را همهٔ تذکره نویسان گنجه دانسته اند و او که خود نیز در اشعار نسبت خود را به گنجه تصریح کرده است ، همهٔ عمر را در آن گذرانید و تنها یک بار سفر کوتاهى به دعوت قزل ارسلان به یکى از بلاد نزدیک گنجه کرد و در مجلس آن پادشاه با نهایت اعزاز و اکرام پذیرفته شد.

تاریخ ولادت او معلوم نیست لیکن با دقت در بعضى از اشعار او مى توان آن را نزدیک به سال ۵۳۰ هجرى دانست ، زیرا هنگام نظم منظومهٔ مخزن الاسرار که در سال ۵۷۰ سروده شده جوان بود و هنوز به چهل سالگى نرسیده: و چنین مى گفته:

    طبع که با عقل بدلالگیست     منتظر نقد چهل سالگیست

و چون انتظار نقد چهل سالگى داشته و نزدیک به آن بوده، بدین دلیل نزدیک به سال ۵۳۰ هـ. ولادت یافته است.

تاریخ وفات او هم به درستى معلوم نیست و اقوال مختلف در این باره داریم که همهٔ آنها دور از صحت به نظر مى رسد و بنابر بعضى قرائن وى تا چند سال اول قرن هفتم در قید حیات بود.

 

نظامی غیر از دیوانی که دولتشاه عدد ابیات آن را، بیست هزار بیت نوشته و اکنون مقداری از آن در دست است، پنج مثنوی مشهور به نام پنج گنج دارد که آن ها را خمسه ی نظامی می گویند.
مثنوی اول از پنج گنج، مخزن الاسرار است که مشتمل بر حدود 2260 بیت است و شاعر آن را به نام فخرالدین بهرام شاه بن داوود، پادشاه ارزنگان نامیده است. فخرالدین بهرام شاه نیز در برابر این تحفه پنج هزار دینار و پنج سر استر رهوار به نظامی جایزه داد.

مثنوی دوم منظومه خسرو و شیرین است که در 6500 بیت سروده شده است.

مثنوی سوم منظومه لیلی و مجنون است که در 4700 بیت سروده شده است.

مثنوی چهارم بهرام نامه یا هفت پیکر یا هفت گنبد است که در 5136 بیت ساخته شده است.

پنجمین مثنوی از پنج گنج اسکندر نامه است. این کتاب مجموعا در10500 بیت سروده شده و شامل دو قسمت است که نظامی نخستین را، شرفنامه و دومین را اقبالنامه نامیده است.
نظامی گنجوی در سال 591 ه.ق وفات یافت.

 


نظرات کاربران